جغرافياي كامياران در يك نگاه كوتاه
کامیاران
كامياران از نظر جغرافيايي
كامیاران با پیشینیه تاریخی عمیق خود ؛ از شهرستانهاى استان كردستان است كه در حدفاصل و ميانه راه دو مرکز استان کردنشین ايران ؛ یعنی سنندج مركز استان كردستان در شمال و كرمانشاه مركز استان كرمانشاه در جنوب قرار گرفته است . ( كامياران با مركز استان ( سنندج ) 66 كيلومتر و با شهر كرمانشاه 54 كيلومتر فاصله دارد .
موقعیت مناسب شهر كه در مسیر جاده كاروانی قدیمی شمال غرب به سمت جنوب غربی کشور قرار گرفته است ( کامیاران محل اتصال استانهای آذربایجان غربی . آذربایجان شرقی . اردبیل . زنجان در شمال غرب ایران به استانهای کرمانشاه . ایلام . لرستان . خوزستان و بوشهر در جنوب غربی کشور میباشد ) موقعيت سوق الجيشي را براي آن ايجاد كرده است ؛ و از آنجا که خط آهن در این مسیر قرار ندارد تا مسافران و بارهاي این استانها كه عمدتا" ميوه و سبزي و مواد نفتي است ؛ را جابجا کند ؛ باعث شده تا جاده سنندج – كرمانشاه كه شهرستان كامياران را به دو نيمه شرق و غربي تقسيم ميكند بار ترافيكي شلوغي داشته و از ديگر سو رونق اقتصادي كامياران را به دنبال داشته باشد . حال خود اندیشه کنید که تنها جاده آسفالته شمال - جنوب که از مرکز شهر کامیاران میگذرد تا چه اندازه موجب رونق و توسعه شهر كامیاران شده و یا میتواند بشود ؟
( جاده ترانزیت جلفا - آبادان و موقعیت شهر کامیاران )
آیا
این جاده باریک که فقط در کیلومترهای محدودی از آن اقدام به ایجاد باند
سبقت ( مانند گردنه مروارید - عکس حاضر )گرفته شده میتواند حامل ترافیک
سنگین جاده دسترسی غرب کشور بزرگ ایران باشد ؟ راستی چرا مانند بسیاری از
نقاط همین جاده . مثل بوکان به میاندواب و یا کرمانشاه به اسلام آباد نباید
هیچ قسمتی از جاده های کردستان دو بانده شود ؟! راستی به جای ارائه خدمات
مناسب چرا باید در یک جاده ۶۰ کیلومتری گاها" ۶ ماشین پلیس فقط برای جریمه
کردن خودروهای عبوری کمین کرده باشند . این را از این جهت میگویم که :
آهای مسافران عزیزی که چه از مبدا سنندج و چه از مبدا کرمانشاه به سمت
کامیاران میآئید مواظب باشید که در هر چند کیلومتر و در سر هر پیچ این جاده
پلیسی کمین کرده تا تو را جریمه کند . کامت اگر تلخ شد باور کن به مردم
کامیاران ربطی ندارد !!!!!!
این شهرستان از شمال به شهرستان سنندج، از جنوب به استان كرمانشاه، از شرق به شهرستان سنقر كلیایی از استان کرمانشاه . از شمال غربی به شهرستان قروه و دهگلان از استان کردستان . از جنوب غربی به شهرستان روانسر از استان كرمانشاه و از شمال غربی به شهرستانهای سرو آباد و مریوان از استان کردستان محدود است.
جمعیت شهرستان کامیاران با بیش از ۱۷۲ روستا : 106100 نفر است که حدود ۵۰۰۰۰ نفر آن در شهر کامیاران و مابقی در روستاهای تابعه ساکن هستند . شهر دوم شهرستان کامیاران موچش میباشد که جمعیتی کمتر از ۱۰۰۰۰ نفر را در خود جای داده است .
در كامياران تعداد روستاهاي با جمعيت بالاتر از 1000 نفر مانند ( شاهيني ؛ سرچي ؛ طا ؛ پلنگان ؛ كوله ساره ؛ ماراب ؛ شيروانه و توبره ريز زياد بوده ) و اين نشان از وجود نشاط و آبادي روستاهاي كامياران ميباشد . به علت رونق اقتصادي و كشاورزي و نيز وجود مردمان با نشاط و با پشتكار ؛ و نيز علي رغم وجود نا امني در دهه 60 تا 70 ؛ برعكس نواحي مركزي ايران ؛ غير از يكي دو مورد روستاهايي كه خالي از سكنه شده باشند ؛ وجود ندارد . اما رشد جمعيت بالاي 4 درصد به علت عدم جلوگيري و توصيه هاي غير كارشناسانه مخصوصا" در طي سالهاي 58 تا 70 و نيز عامل نا امني باعث شد ؛ تا از روستاهاي كامياران ؛ جمعيت زيادي به شهرهاي اطراف و بويژه خود شهر كامياران و كرمانشاه و سنندج و تهران و .... مهاجرت نمايند .
( حوزه هاي آبخيز و آبريز در كامياران )
در كامياران هم حوزه آبخيز ( ارتفاعات و دشتهاي بلند كه سرشار از چشمه ها و .. و آب آنها به سمت مناطق پايين دست و پست جلگه اي در جريان ميباشد ) و هم حوزه آبريز ( جلگه هاي با ارتفاع كمتر كه آبهاي جاري و رودخانه ها به سمت آنها در جريان ميباشند . البته تا قبل از توسعه صنعت سد سازي در منطقه كامياران و ايجاد سدهاي گاوشان و زيويه و ژاوه ؛ كل منطقه كامياران حوزه آبخيز محسوب ميشد .)
كامياران حوزه آبخيز دو رودخانه عظيم : ( اول سيروان در مناطق شمالي تر ) و ( دوم رودخانه كرخه در مناطق جنوبي تر است )
رودخانه گاورود و سيروان :
رودخانه گاورود از ارتفاعات ...... در غرب شهر اسد آباد همدان سرچشمه گرفته و در يك مسير شرقي به غربي با يك شيب ملايم و بعد از مشروب كردن اراضي روستاهاي شهرستان سنقر كليايي وارد روستاهاي شمالي محدوده شهرستان كامياران شده و تا پيش از رسيدن به محل ساختمان سد گاوشان ( پيش از احداث سد ) از شيب ملايمي برخوردار بود ؛ اما بعد از طي دره شترمل و در محل پل گاوشان و تلاقي با جاده آسفالته كامياران _ سنندج و در يك جهت جنوب شرقي به شمال غربي رودخانه خروشان شده و با شيب تندي در كنار جاده آسفالته تا محل روستاي بزلانه كه با رودخانه قشلاق كه از سنندج ميايد تلاقي پيدا كرده و از اين محل به بعد ديگر نه گاورود و نه قشلاق كه سيروان مينامندش ؛ ادامه مسير ميدهد . رودخانه گاورود در كنار جاده آسفالته كامياران به سنندج و در يك طول مسير 30 كيلومتري به همراه كوه سترگ ئاوه لان ؛ مناظر بديع و خيره كننده اي خلق كرده ؛ بگونه اي كه حض عميقي به مسافرانش ميدهد و اين جاده را به نظر حقير تبديل به زيباترين جاده جهان نموده است . ( مخصوصا" كه زيبايي هاي سد بزرگ گاوشان هم به آن اضافه شده . ) درياچه سد گاوشان و ساختمان سد كاملا" در داخل محدوده شهرستان كامياران ميباشد . ( طول درياچه سد گاوشان بيش از 20 كيلومتر بوده و در صورتي كه برادران كرمانشاهي خصاصت نكنند ؛ ميتواند از بزرگترين مكانهاي جذب توريست باشد )
رود گاوشان در محل تونل اول جاده کامیاران به سنندج
رودخانه سیروان در حاشیه شمالی شهرستان
کامیاران در جهتی شمال شرق به جنوب غربی ادامه مسیر میدهد و بعد از خروج از
خاشیه مزرعه پرورش ماهیان سر آبی و روستای پلنگان و پذیرفتن رودخانه های
بزرگ آزاد و هورامان و .. وارد شهرستان پاوه شده و از آنجا از ایران خارج
شده و به سد دربندیخان عراق میریزد . این رودخانه بعد از خروج از سد
دربندیخان در کردستان عراق تا پیوستن به رودخانه دجله در محل شهر بغداد
کنونی و تیسفون باستانی به نام دیاله خوانده میشود .
رودخانه راز آور :
شمالي ترين حوزه آبريز رودخانه كرخه ؛ كه طولاني ترين رودخانه فلات ايران ميباشد ؛ خط الرس گردنه مرواريد با 2000 متر ارتفاع از سطح دريا ؛ به سمت جنوب و دشت كامياران ميباشد . رودخانه راز آور اولين سرشاخه شمالي رود كرخه بوده كه از ارتفاعات مركزي كامياران سرچشمه و بعد از سيراب كردن دشت كامياران با عبور از تنگه زيباي رازآور ؛ به نام قرسو در شهرستان كرمانشاه و در يك مسير شمالي به جنوبي ادامه مسير ميدهد .
همانگونه كه ميدانيد ؛ كل فلات ايران ابتدا در زير يك درياي قديمي كه زمين شناسان آن را درياي ( تتيس ) مينامند قرار داشته ؛ و فلات ايران بعد از طي پروسه هايي و در طول هزاران سال به مرور و به علت يك سري فعل و انفعالات زمين شناسي و تكتونيكي از زير اين درياي قديمي سر برون آورده است . همانگونه كه ميدانيد ؛ كف درياها پر از رسوبات رودخانه اي از قبيل شن و ماسه و سنگ ميباشد . كف اون درياي قديمي هم همينگونه بوده كه بر اثر فشار آب لايه هاي بالايي تبديل به سنگ شده است . سنگهاي و كف درياي قديمي تتيس را در اصطلاح زمين شناسي ( گابرو ) مينامند . اين گابرو و يا كف درياي قديمي تتيس در چند جاي محدود در داخله فلات بلند ايران برون زدگي دارد ؛ كه در استان كردستان ميتوان به دو ناحيه ؛ اولي آرمرده در بانه و دومي كوه هاي گردنه مرواريد كامياران اشاره كرد . هنگام طي مسير در جاده كامياران به سنندج و بعد از طي روستاي بوانه و در كناره هاي راست جاده تا آن طرف تر گردنه مرواريد شما ماسه نرمي را ميتوانيد مشاهده كنيد ؛ كه اين ماسه همان فرسايش يافته سنگهاي گابرو ميباشد . سنگ گابرو يكي از سنگين ترين و سخت ترين سنگهاي ساختماني دنيا بوده و همين عامل سنگيني باعث شده تا شركتهاي فعال در امر مرمريت سازي نتوانند به صورت اقتصادي آنرا برداشت كنند . اما به هر حال يكي از زيباترين سنگهاي ساختماني ميباشد . مرمريت گردنه مرواريد از همين جنس است .
اما چرا اين مطالب را اينجا و در زير عنوان رازآور آورده ام . علت ؟ همه شماها ميدانيد كه عظيم ترين معادن شن و ماسه ساختماني ايران در دل رودخانه رازآور قرار دارد ؛ اين معادن عظيم شن و ماسه حاصل شستشو و فرسايش ميليون ساله اون سنگهاي گابرو است كه امروزه به عنوان يك سرمايه به ما رسيده و طي سالهاي گذشته و به علت سودجويي برخي افراد و نفهمي برخي از مسئولين بدون آنكه كمترين تاثيري در آباداني كامياران داشته باشد و تنها در قبال اخذ درصدهاي ناچيزي ؛ همه به يغما رفت . و آنچه باقي مانده عرصه هاي وسيع گودبرداري شده ميباشد كه در آينده كل منطقه كامياران را خواهد بلعيد . بگذريم تا جاي خودش
پل پل و رود رازآور در کیلومتر ۸ جاده کامیاران به کرمانشاه
ارتفاعات و دشتهاي كامياران
كوه ها : بلندترين نقطه كامياران ؛ قله پير خضر كوهستان عظيم شاهو با 3390 متر ارتفاع ؛ و پايين ترين نقطه كامياران از سطح دريا ؛ كف رودخانه سيروان در محل روستاي پلنگان با 800 متر ارتفاع ميباشد .
كوه ها : شاهو با 3390 متر ارتفاع .؛ ئاوه لان با 2970 متر ارتفاع ؛ ئاژوان با 2800 متر ارتفاع ؛ گردنه كشكمير با 2750 متر ارتفاع ؛ كرده داين با 2450 متر ارتفاع ؛ زرنه با 2600 متر ارتفاع ؛ كرگان با 2300 متر ارتفاع و.....
دشت ها : منطقه کامیاران دارای ۴ دشت کوچک : موچش . خامسان . دشت مرتفع گشکی و گازرخانی و نيز دشت وسیع کامیاران با بیش از ۲۰۰۰۰ هکتار زمین مرغوب که همه دشت به زیر پوشش کانالهای آبیاری حاصله از سد گاوشان رفته است میباشد . ( كمتر از 10000 هكتار از دشت كامياران از نظر تقسيمات كشوري در محدوده استان كردستان و بيش از 10000 هكتار آن در محدوده اداري شهرستان كرمانشاه قرار دارد . تقریبا" تمامی مانده ۲۰۰۰ کیلومتر مربع مساحت کامیاران کوهستانی بوده و درههای زیبا و خوش آب و هوایی دارد .
ادامه دارد .
سلام و روزگار بر شما خوش